Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków

Zgodnie z zasadą wyrażona w art. 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Adwokat od rozwodów podkreśla przy tym, że o równych udziałach małżonków w majątku wspólnym można mówić dopiero od momentu ustania wspólności ustawowej (np. rozwód, majątkowy ustrój przymusowy, umowne wyłącznie wspólności, unieważnienie małżeństwa, śmierć małżonka).

Z kolei z żądaniem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym po ustaniu wspólności może wystąpić każdy z małżonków, aczkolwiek muszą ku temu wystąpić łącznie dwie przesłanki:

1) za ustaleniem nierównych udziałów przemawiają ważne powody,

2) małżonkowie w nierównym stopniu przyczynili się do powstania majątku wspólnego.

Ważne!

Wyróżnienie dwóch przesłanek przez ustawodawcę sprawia, że pomimo, iż występują ku temu ważne powody, jeśli małżonkowie w równym stopniu przyczyniali się do powstania majątku, to nie mogą one stanowić samoistnej podstawy do orzeczenia nierównych udziałów, i a contrario, jeśli małżonkowie przyczyniali się do powstawania majątku w nierównym stopniu ale jednocześnie nie przemawiają za tym żadne ważne powody – to sam w sobie nierówny stopień przyczynienia takiego ważnego powodu nie stanowi i orzeczenie nierównych udziałów również nie będzie możliwe.

Znaczna dysproporcja w zarobkach

„Znaczna różnica wysokości zarobków małżonków nie może być jedyną podstawą do przyjęcia, że wystąpiły ważne powody w rozumieniu art. 43 § 2 KRO” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 06 kwietnia 2005 r., III CK 469/04).

Darowizna od rodziny jednego z małżonków do majątku wspólnego

„Samo nabycie darowizny do majątku wspólnego od rodziny jednego z małżonków nie uzasadnia ustalenia nierównych udziałów” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2020 r., IV CSK 136/19).

Wygrana w loterii a powiększenie majątku wspólnego

„Pojęcie „przyczynienie się do powstania majątku” w rozumieniu art. 43 § 2 KRO obejmuje także powiększenie majątku przez jednego z małżonków w wyniku zdarzenia losowego, które nie nastąpiłoby bez podjęcia przezeń określonego działania” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2013 r., IV CSK 553/12).

Ważne powody

Rzeczone ważne powodu zostały zdefiniowane jako okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania ten małżonek nie przyczynił się (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2002 r, III CKN 1018/00). Przesłanka ważnych powodów dotyczy okoliczności, które istniały w czasie trwania wspólności majątkowej.

Wina rozkładu pożycia

Ustalenie nierównych udziałów nie stanowi represji w stosunku do winnego rozkładu pożycia małżonka. W zależności od konkretnego przypadku możliwy jest scenariusz, że wina przemawia na rzecz przesłanki ważnych powodów z punktu widzenia etycznego, ale tak samo prawdopodobne jest, że korzystne rozstrzygnięcie zapadnie na rzecz małżonka winnego rozkładu pożycia małżeńskiego.  Zatem przy ocenie przesłanek ustalenia nierównych udziałów, znaczenie ma wina odnosząca się do nieprzyczyniania lub przyczyniania się w mniejszym stopniu niż to wynika z możliwości małżonka do powstania majątku wspólnego (por. np. E. Skowrońska-Bocian, w: Wierciński, Komentarz KRO).  Zgodnie z wypracowanym poglądem Sądu Najwyższego, ważnym powodem, który pozwala małżonkowi domagać się ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, nie jest okoliczność, że drugi małżonek mógł w większym stopniu niż to czynił przyczynić się do powstania tego majątku, jeżeli w ogóle jego w tym udział był wyższy od udziału małżonka, który występuje ze wspomnianym żądaniem.

Przykładem winy odnoszącej się do nieprzyczyniania lub przyczyniania w mniejszym stopniu do powstania majątku wspólnego są:

• niepodejmowanie pracy zarobkowej;
• ryzykowne przedsięwzięcia gospodarcze;
• doprowadzanie do powstawania zadłużenia i ukrywanie postepowań egzekucyjnych (wydatki z majątku wspólnego na rzecz post. egzekucyjnych);
• wypowiadanie kredytów bankowych;
• popełnienie przez małżonka przestępstw przeciwko mieniu z winy umyślnej, skutkujących wielomiesięcznym pobytem w areszcie;
• przeprowadzenie wobec małżonka postępowania karnego, generującego znaczne koszty i uniemożliwiającego osiąganie dochodów;

Co do zasady niezawinione nieprzyczynianie się do powstawania majątku wspólnego spowodowane np. chorobą nie powinno być ocenianie w kategorii ważnego powodu.

Nierówny stopień przyczyniania się przez małżonków do powstania majątku wspólnego

Ustalenie nierównych udziałów jest możliwe tylko w tych wypadkach, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. Powyższe w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym, jeżeli przez cały czas trwania małżeństwa małżonek pracował zarobkowo, nie trwonił majątku ani nie postępował z nim lekkomyślnie, to nawet jeżeli środki pochodzące z osiągniętych przez jego żonę zarobków za granicą, które wniosła do majątku wspólnego, były znacznie wyższe niż wniesione przez wnioskodawcę, nie uzasadnia to ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Ważne!

Adwokat od spraw rodzinnych podkreśla, że przy ocenie stopnia każdego z małżonków w zakresie przyczynienia się do powstania majątku wspólnego uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie ulega wątpliwości, iż wycena takiego nakładu osobistego nie należy do najłatwiejszych.

O nierównych udziałach byłych małżonków w majątku wspólnym nie może decydować różny wkład pracy członków ich rodzin przy budowie domu stanowiącego składnik majątku wspólnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2022 r., I CKN 643/00).

Dodatkowo brak jest jednolitego stanowiska co do przyczyniania się do powstania majątku wspólnego nabycia przez jednego z małżonków do majątku wspólnego przedmiotów majątkowych tytułem dziedziczenia, zapisu lub darowizny. Jak się wydaje, w doktrynie przewagę zyskał pogląd, zgodnie z którym przysporzenia te traktowane są jako przyczynianie się małżonka do powstania majątku wspólnego (por. T. Sokołowski, w: Dolecki, Sokołowski, Komentarz KRO, 2013, s. 275–277; E. Skowrońska-Bocian, w: Wierciński, Komentarz KRO, s. 403; M. Sychowicz, w: Piasecki, Komentarz KRO, 2011, s. 273; K. Pietrzykowski, w: Pietrzykowski, Komentarz KRO, 2015, s. 328).

Praktyczne skutki ustalenia nierównych udziałów

Orzeczenie sądowe ustalające nierówne udziały w majątku wspólnym ma charakter konstytutywny.

Natomiast w orzecznictwie oraz w doktrynie prezentowane są poglądy, które opowiadają się zarówno za możliwością orzeczenia ustalającego nierówne udziały z mocą wsteczną, jak i na przyszłość.

Postępowanie

Orzeczenie ustalające nierówne udziały w majątku wspólnym po ustaniu wspólności może zostać wydane w postępowaniu, którego przedmiotem jest podział majątku wspólnego lub w postępowaniu, którego obejmuje wyłącznie ustalenie nierównych udziałów.

Uprawnionymi do żądania ustalenia nierównych udziałów są małżonkowie.

Również spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem ustalenia nierównych udziałów tylko w sytuacji, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa, rozwód albo wystąpił o orzeczenie separacji. Nie ma konieczności prawomocnego zakończenia w/w postepowań. W piśmiennictwie przyjmuje się, że z żądaniem ustanowienia nierównych udziałów powinni wystąpić wszyscy spadkobiercy (por. np. E. Skowrońska-Bocian, w: Wierciński, Komentarz KRO, s. 399).

Wystąpienie przez małżonka z żądaniem ustalenia nierównych udziałów nie zostało obwarowane żadnym terminem ani nie ulega przedawnieniu. Natomiast należy bezwzględnie pamiętać, że ustalenie nierównych udziałów nie jest możliwe po dokonaniu podziału majątku wspólnego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 sierpnia 2015 r., I ACa 576/15).

W razie jakichkolwiek dodatkowych wątpliwości dotyczących przedstawionej materii bądź innej dotyczącej spraw z zakresu prawa rodzinnego, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią adwokacką od spraw rodzinnych – adwokaci od rozwodów są do Państwa dyspozycji na terenie Warszawy oraz Siedlec, natomiast prowadzone przez nas sprawy obejmują teren całej Polski.

.

.

Adwokat od rozwodów Warszawa prowadzi również następujące sprawy: prawo rodzinne – podział majątku | alimenty | władza rodzicielska | kontakty |rozdzielność majątkowa, prawo spadkowe, prawo pracy, prawo karne odszkodowania, obsługa przedsiębiorców, zakładanie spółek | sprawy frankowe

Adwokat Warszawa | Adwokat Warszawa rozwód | Adwokat Warszawa alimenty | Adwokat od rozwodów Warszawa | Prawnik Warszawa rozwód | Dobry Adwokat Siedlce | Adwokat Warszawa sprawy karne | Adwokat Warszawa prawo pracy | Adwokat od spraw rodzinnych Warszawa | Adwokat Warszawa sprawy frankowe | Adwokat Warszawa kredyt frankowy |

Adwokat Siedlce | Adwokat Siedlce Rozwód | Adwokat Siedlce alimenty | Adwokat Siedlce sprawy frankowe | Adwokat Siedlce kredyt frankowy | Adwokat od rozwodów Siedlce | Prawnik Siedlce rozwód | Dobry Adwokat Siedlce | Adwokat Siedlce sprawy karne | Adwokat Siedlce prawo pracy | Adwokat od spraw rodzinnych Siedlce