Zawieszenie władzy rodzicielskiej
W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie. Warunkiem zastosowania przez sąd tego instrumentu jest istnieje przemijającej przeszkody w zakresie dobra dziecka i nie jest uzależnione od wystąpienia zawinionego działania/zaniechania po stronie rodziców.
Zawieszenie władzy rodzicielskiej może zostać orzeczone w stosunku do obojga rodziców lub jednego z nich. W pierwszym przypadku oraz wtedy, gdy zawieszenie władzy rodzicielskiej dotyczy rodzica, któremu jako jedynemu władza ta przysługiwała, niezbędnym jest ustanowienie dla dziecka opiekuna prawnego.
Zgodnie z poglądem doktryny i judykatury właściwym kryterium pozwalającym na ocenę, czy przeszkoda ma charakter przemijający czy trwały (który uzasadniałby pozbawienie władzy rodzicielskiej) jest prognoza odpadnięcia przeszkody i powrotu do niezmienionych stosunków rodzinnych (tak J. Ignatowicz, w: System PrRodz, s. 876).
Ta sama przyczyna, która mogłaby uzasadniać zawieszenie władzy rodzicielskiej w przypadku wystąpienia jej po stronie obydwojga rodziców lub jedynego rodzica (np. ciężka choroba wymagająca długotrwałej hospitalizacji), nie musi doprowadzić do zawieszenia władzy rodzicielskiej, jeżeli może ona być wykonywana przez jednego z rodziców (tak J. Ignatowicz, w: System PrRodz, s. 877).
Uchylenie zawieszenia władzy rodzicielskiej
Sąd opiekuńczy uchyla zawieszenie władzy rodzicielskiej, gdy jego przyczyna odpadnie. Jednoznaczne sformułowanie przepisu przemawia na rzecz przyjęcia obligatoryjności rozstrzygnięcia sądu. W przypadkach, w których oprócz ustąpienia przemijającej przeszkody sąd opiekuńczy ustali okoliczności mogące zagrażać dobru dziecka, powinno zostać orzeczone ograniczenie władzy rodzicielskiej.
Jeżeli przemijająca przeszkoda przekształci się w przeszkodę trwałą lub przybierze postać rażącego zaniedbania obowiązków, pojawi się konieczność pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej. Względy funkcjonalne przemawiają za dopuszczalnością wydania takiego postanowienia bez konieczności uprzedniego uchylenia zawieszenia władzy rodzicielskiej (inaczej H. Ciepła, w: Piasecki, Komentarz KRO, 2011, s. 807).
Orzecznictwo
Sąd Najwyższy uznał za przemijającą przeszkodę uzasadniającą zawieszenie władzy rodzicielskiej długotrwały wyjazd zagraniczny rodzica, powodujący zerwanie bądź poważne ograniczenie kontaktów z dziećmi oraz z drugim z rodziców. Sąd Najwyższy rozstrzygał na kanwie stanu faktycznego, w którym miał miejsce wyjazd rodzica za granicę z przyczyn osobistych (związek z partnerką zamieszkującą za granicą). Sformułowana przez Sąd Najwyższy teza ma jednak istotne znaczenie w kontekście aktualnego i doniosłego praktycznie problemu emigracji zarobkowej rodziców. Jeżeli przybiera ona długotrwałą postać, uniemożliwiającą wykonywanie obowiązków i praw związanych ze sprawowaniem władzy rodzicielskiej, uzasadnione jest wydanie postanowienia o zawieszeniu władzy rodzicielskiej. Należy podkreślić, że nie ma ono charakteru represyjnego wobec rodziców. Pozwala natomiast zabezpieczyć dobro dziecka, np. powodując konieczność ustanowienia opieki prawnej, która m.in gwarantuje reprezentowanie dziecka i podlega nadzorowi sądu opiekuńczego. W przypadku, gdy w kraju pozostaje drugi z rodziców, zawieszenie władzy rodzicielskiej tego z nich, który wyemigrował, pozwala na wykonywanie władzy rodzicielskiej samodzielnie, bez ograniczeń wynikających z przepisów nakazujących współdziałanie rodziców. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1999 roku, III CKN 483/98)
W razie jakichkolwiek dodatkowych wątpliwości dotyczących przedstawionej materii bądź innej dotyczącej spraw z zakresu prawa rodzinnego, zapraszamy do kontaktu z kancelarią adwokacką – nasi adwokaci od spraw rodzinnych są do Państwa dyspozycji na terenie Warszawy i Siedlec, natomiast prowadzone przez nas sprawy obejmują teren całej Polski.
