Alimenty w ciąży

Bardzo często w praktyce naszych adwokatów spotykamy się z sytuacjami, że kobiety pozostające w tzw. związkach nieformalnych nie mają świadomości, iż obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny dotyczy również relacji rodziców, którzy nie pozostają w związku małżeńskim. Podobna sytuacja dotyczy ojca (nie małżonka), który jest zobowiązany na rzecz dziecka świadczyć środki utrzymania i wychowania. Adwokat od spraw rodzinnych podkreśla, że rzeczone obowiązki wynikają wprost z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jest to niewątpliwie bardzo potrzebna, ustawowa ochrona matki dziecka pozamałżeńskiego, ponieważ jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego – do związków partnerskich ani relacji o charakterze nieformalnym przepisy o obowiązkach wynikających z małżeństwa lub pokrewieństwa nie mogą być stosowane w drodze analogii.

Zgodnie z art. 141 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ojciec niebędący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom do:

• pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem:
• suplementy, leki, leczenie, zakup odzieży ciążowej, wyprawka dla dziecka, w tym wózek i fotelik samochodowy;
• świadczenia medyczne oferowane przez placówki niepubliczne (badania/konsultacje) są jak najbardziej akceptowalne chociażby ze względu na fakt, iż te oferowane w ramach publicznej opieki zdrowotnej nie zawsze są dostępne na czas lub w odpowiednim standardzie;
• kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu;
• wydatki przeznaczone na wyżywienie, utrzymanie mieszkania, leczenie, środki higieniczne.

Rozmiar przyczynienia się ojca odpowiadający konkretnym okolicznościom oznacza, że należy w każdym przypadku brać pod uwagę sytuację życiową matki i ojca – w tym usprawiedliwione potrzeby matki w stosunku do możliwości zarobkowych ojca i matki., W związku z powyższym, adwokat od alimentów wskazuje, że jeżeli matka dziecka nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi i nie ma faktycznej możliwości podjęcia zatrudnienia (np. z powodu stanu zdrowia) niewykluczone, że to na ojcu będzie spoczywał obowiązek pokrycia wydatków – nawet w całości.

Z ważnych powodów matka może żądać udziału ojca w kosztach swego utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące. Na wskazany ważny powód możemy powoływać się na przykład w sytuacji niemożności podjęcia pracy przez matkę dziecka spowodowaną zarówno jej stanem zdrowia po porodzie, jak i stanem zdrowia dziecka.

Dodatkowo, jeżeli wskutek ciąży lub porodu matka poniosła inne konieczne wydatki albo szczególne straty majątkowe, ma prawo żądać, ażeby ojciec pokrył odpowiednią część tych wydatków (np. koszty specjalistycznego leczenia w związku z komplikacjami zdrowotnymi powstałymi na skutek ciąży/porodu) lub strat (np. zbycie przedmiotów majątkowych w celu pokrycia wydatków związanych z ciążą/porodem).

Co istotne, przedstawione roszczenia przysługują matce także w wypadku, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

Ważne! 

• Opisane powyżej roszczenia przysługują matce dziecka po ustaleniu ojcostwa (uznanie lub orzeczenie sądu), ograniczenie to nie dotyczy sytuacji, kiedy dziecko urodziło się nieżywe;
• istnieje możliwość, aby wystąpić z roszczeniem jednocześnie z żądaniem ustalenia ojcostwa;
• przedawniają się one z upływem lat trzech od dnia porodu;
• przysługują wyłącznie matce, Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przyznaje żadnych roszczeń ojcu dziecka pozamałżeńskiego względem jego matki na wypadek, gdyby ojciec dziecka zaraz po urodzeniu przejął nad nim wyłączną pieczę i poniósł pełne koszty wyposażenia noworodka (nie dotyczy to oczywiście obowiązku alimentacyjnego (art. 128 i n. k.r.o.), który dotyczy obydwojga rodziców);
• wyprzedzają obowiązki alimentacyjne krewnych matki dziecka;
• zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego – nie przysługują w razie poronienia;
• zgodnie z poglądem doktryny – nie przysługują w razie przerwania ciąży.