Ubezwłasnowolnienie częściowe
Co oznacza ubezwłasnowolnienie częściowe?
Ubezwłasnowolnienie częściowe może być orzeczone wobec osoby, która:
jest pełnoletnia, a ponadto występują u niej:
- choroba psychiczna;
- niedorozwój umysłowy;
- inny rodzaj zaburzeń psychicznych (np. pijaństwo, narkomania)
w tym stan tej osoby NIE UZASADNIA ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.
Przyczyny, dla których sąd może orzec ubezwłasnowolnienie częściowe, są niemal identyczne jak te, które uzasadniają ubezwłasnowolnienie całkowite – o czym pisaliśmy w publikacji Ubezwłasnowolnienie całkowite.
Tak jak w przypadku ubezwłasnowolnienia całkowitego, wystąpienie samych zaburzeń nie jest jednak wystarczające, aby sąd orzekł ubezwłasnowolnienie częściowe. Adwokat od spraw rodzinnych wskazuje, że jego orzeczenie jest zasadne tylko wtedy, gdy zaburzenie występujące u osoby, która miałaby podlegać ubezwłasnowolnieniu, spowodowały u niej taki stan, że potrzebna stała się pomoc do prowadzenia jej spraw.
Ważne! Ubezwłasnowolnienie częściowe może więc mieć miejsce, o ile osoba, której miałoby dotyczyć ubezwłasnowolnienie, zachowała w pewnym stopniu możliwość kierowania swoim postępowaniem (kom. Do art. 13 kc, J. Strzebinczyk, w: E. Gniewek, P. Machnikowski, Komentarz KC, 2016, art. 13, Nb 5).
Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.
Ważne! Ubezwłasnowolniona częściowo może być wyłącznie osoba pełnoletnia. W stosunku do małoletniego, który i tak nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych orzekanie ubezwłasnowolnienia częściowego skutkującego ograniczeniem tej zdolności nie byłoby celowe.
Skutki ubezwłasnowolnienia:
Ubezwłasnowolnienie całkowite – brak zdolności do czynności prawnych;
Ubezwłasnowolnienie częściowe – ograniczona zdolność do czynności prawnych;
Kurator dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo:
Funkcja kuratora w zakresie instytucji ubezwłasnowolnienia częściowego jest bardzo ważna.
Między innymi sprowadza się do:
- bycia przedstawicielem ustawowym ubezwłasnowolnionego częściowo;
- reprezentacji (na mocy postanowienia sądu opiekuńczego) – jeśli brak postanowienia sądu, funkcja kuratora ogranicza się do wyrażania zgody wymaganej przepisami do skutecznego dokonywania czynności prawnych przez samego ubezwłasnowolnionego.
- podstawowego obowiązku jakim jest udzielanie ubezwłasnowolnionemu pomocy w dokonywaniu przez niego czynności prawnych oraz pomocy czysto faktycznej, np. doradztwa przy dokonywaniu przez ubezwłasnowolnionego czynności faktycznych.
Cel ubezwłasnowolnienia częściowego
Konieczne jest by ubezwłasnowolnienie częściowe następowało dla dobra osoby, która ma być ubezwłasnowolniona. „Ubezwłasnowolnienie częściowe orzeka się wyłącznie w interesie osoby potrzebującej pomocy w prowadzeniu swoich spraw i w celu ochrony jej dobra, a nie w interesie osób wnioskujących o ubezwłasnowolnienie lub członków jej rodziny” postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2019 r., IV CSK 157/19”).
