Spadek – na jakiej podstawie można dziedziczyć po zmarłym

Zgodnie z polskim porządkiem prawnym, powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że dziedziczenie testamentowe może mieć miejsce jedynie po zmarłym posiadającym pełną zdolność do czynności prawnych – a więc co do zasady po osobie pełnoletniej.

Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą (więcej na temat dziedziczenia ustawowego w publikacji Dziedziczenie ustawowe – czyli kto po kim dziedziczy.

Ponadto dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

Adwokat z kancelarii adwokackiej od prawa spadkowego z Siedlec wskazuje, że z powyższego wynika pierwszeństwo dziedziczenia testamentowego nad dziedziczeniem ustawowym. Wprost ujmując, jeżeli został przez zmarłego sporządzony ważny testament, to wyłącza on dziedziczenie osób w nim nie wskazanych, a którzy byliby powołani do spadku z mocy ustawy.

Wspomniane wcześniej dziedziczenie ustawowe co do całości spadku ma miejsce w sytuacji, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z powołanych osób nie może lub nie chce być spadkobiercą. Będzie to miało więc miejsce w przypadku braku testamentu, odwołania testamentu, nieważności testamentu, odrzucenia spadku przez spadkobiercę testamentowego lub gdy spadkobierca nie dożyje otwarcia spadku.

Natomiast adwokat z Warszawy od spadków podkreśla, że dziedziczenie ustawowe co do części spadku możliwe jest jedynie w przypadku rozdysponowania przez spadkodawcę w testamencie częściami ułamkowymi spadku, lecz nie będzie miało zastosowania w przypadku powołania spadkobierców co do poszczególnych składników spadkowych.

Powyższe znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 29 listopada 1977 roku wskazał, że „dziedziczenie w oparciu o przepis art. 959 KC następuje wówczas, gdy spadkodawca powołał do całości lub do ułamkowej (procentowej) części spadku, jako ogółu praw i obowiązków spadkodawcy, jedną lub kilka osób. Natomiast w wypadku, gdy spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie jedynie poszczególne przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku, to:

a) jeżeli przedmioty te wyczerpują prawie cały spadek, dziedziczy go na podstawie testamentu osoba, której przedmioty te przeznaczono (art. 961 KC),

b) jeżeli zaś przedmioty te nie wyczerpują prawie całego spadku, do jego dziedziczenia powołani są spadkobiercy ustawowi (art. 931 i nast. KC), którzy jedynie zobowiązani są do wydania zapisu osobie wskazanej w testamencie (art. 968 i nast. KC)”.

Prawnik z kancelarii prawnej w Warszawie zwraca uwagę, że może zdarzyć się również przypadek, że spadkobierca część spadku będzie dziedziczył na podstawie testamentu, a część na podstawie dziedziczenia ustawowego. W takiej sytuacji może przyjąć spadek z obydwu tytułów, odrzucić spadek w całości albo przyjąć udział spadkowy wynikający z jednego z tytułów dziedziczenia, a drugi odrzucić.

Konkludując powyższe rozważania, adwokat z kancelarii adwokackiej w Warszawie od prawa spadkowego radzi zwrócić szczególną uwagę na prawidłowość sporządzenia testamentu i tym samym powołania spadkodawcy, gdyż w przeciwnym razie powołanie spadkobiercy może okazać się nieważne albo nieskuteczne.

Dodatkowo zachęcamy do lektury innych publikacji dotyczących spraw spadkowych: Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, Odrzucenie spadku oraz Niegodność dziedziczenia, które mogą być dla Państwa przydatne w tym przedmiocie.

W razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących przedstawionej materii bądź innej dotyczącej spraw z zakresu prawa spadkowego, zapraszamy do kontaktu z adwokatami z kancelarii prawniczej od prawa spadkowego – prawnik od spadków jest do Państwa dyspozycji na terenie miast Warszawa i Siedlce.